Սույն թվականի հունիսի 24-ին  դիտորդական խմբի անդամների կողմից ՀՀ ոստիկանությանն է ներկայացվել  երեք  տարբեր մարզերում գործող ՁՊՎ-ներում արձանագրված տարբեր թերություններÇ մասին ընթացիկ գրություններ: Ներկայացնում ենք փաստեր համապատասխան գրություններից, դրանց վերաբերÛալ ՀՀ ոստիկանության տրված մեկնաբանությունները և Դիտորդական խմբի պարզաբանումը:

• 2245/25 գրության համաձայն ներկայացվել է. ՀՀ ոստիկանության Վայոց Ձորի ՄՎ Վայքի ՁՊՎ-ում արձանագրվել է, որ Ս.Վ-ն ձերբակալվել է 27.01.2010 թ-ին և 30.01.2010թ-ի ժամը 09²⁰–10³⁰ տեղափոխվել է դատարան խափանման միջոց կիրառելու նպատակով,որը   դատարանի կողմից մերժվել է և որոշում է կայացվել ազատ արձակել, բայց նշված անձը կրկին  տեղափոխվել է ՁՊՎ և պահվել է մինչև 19⁰⁰-ն:

Նույն գործընթացը կրկնվել է Փ.Բ-ի նկատմամբ, ում ձերբակալել էին 04.02.2010թ-ին. 06.02.2010թ. ժ. 12⁰⁰ -13⁰⁰ տեղափոխվել է դատարան խափանման միջոց կիրառելու համար, որը դատարանի կողմից մերժվել է: Կրկին նշված անձը քննիչի կողմից առանց հիմքերի տեղափոխվել է ՁՊՎ և պահվել է մինչև 07.02.2010 թ-ը:

ՀՀ ոստիկանության մեկնաբանությունը.

30.01.2010թ-ին միջնորդություն է ներկայացվել դատարան, խափանման միջոցը որպես կալանավորում ընտրելու մասին, որը դատարանի կողմից մերժվել է և քննիչի կողմից 30.01.2010 թ. 7/38-106 գրությամբ Ս.Վ. ժամը 12⁵⁰ –ին, այլ ոչ թե 19⁰⁰-ին է ազատը արձակվել: Չնայած ոստիկանության Վայքի բաժնի ՁՊՎ-ի վարչակազմի ծառայողների նախազգուշացումներին, անհայտ դրդապատճառներով դիտորդական խմբի կողմից այնուամենայնիվ ազատ արձակման ժամը ֆիքսվել է 19⁰⁰ –ը:

Փ.Բ. ձերբակալվել է 04.02.2010 թ. ժ. 22⁰⁰-ին: 06.02.2010 թ-ին միջնորդություն է ներկայացվել դատարան Փ.Բ.–ի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին, որը դատարանի կողմից մերժվել է, սակայն միջնորդության մասին որոշումը քննչական բաժնից ոստիկանության Վայքի բաժնի ՁՊՎ է ներկայացվել    07.02.2010 թ. թիվ 7/58-37 գրությամբ, որի հիման վրա 07.02.2010 թ. ժ. 14⁰⁰ –ին Փ. Բ. ազատ է արձակվել:

Փաստորեն Փ. Բ.-ը ոստիկանության Վայքի բաժնի ՁՊՎ-ում պահվել է 04.02.2010թ-ից մինչև 07.02.2010թ. որը համապատասխանում է ՀՀ քր. դատ. օր-ի պահանջներին:

 Պարզաբանում.

Մեկնաբանության մեջ առկա այն հարցին, որ Ս.Վ-ն ազատ է արձակվել 12⁵⁰ այլ ոչ թե 19⁰⁰–ն, տեղեկացնում ենք, որ դիտորդական խմբի անդամների կողմից փաստը արձանագրելուց հետո, արձանագրությունը ստորագրվել է նշված ՁՊՎ-ի պետի կողմից, որում արձանագրված էր 19⁰⁰-ն:   

ՀՀ ոստիկանության կողմից նշվել էր, որ Փ.Բ.-ն պահվել է ՀՀ քր. դատ. օր-ի պահանջներին համապատասխան և չի նշվել ՀՀ քր. դատ. oր.-ի որ կետի համաձայն է տրվում լիազորություն, որպեսզի նախկին ձերբակալվածին ևս մեկ օր պահեն անազատության մեջ:

Ավելացնենք, որ նշված երկու դեպքերում էլ խախտվել է ՀՀ սահմանադրության 16-հոդվածը և ՀՀ քրեական դատավարության  օրենսգրքի 132-հոդվածի առաջին մասի առաջին և երկրորդ կետերը, ինչպես նաև ՄԻԵԿ-ի 5-րդ հոդվածը, որի համաձայն “1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան … օրենքով սահմանված կարգով”:

• 2245/27 գրության համաձայն դիտորդական խմբի անդամների կողմից ներկայացվել է , որ ՀՀ ոստիկանության Տավուշի ՄՎ Դիլիջանի ՁՊՎ-ում արձանագրվել է այն փաստը, որ Ս.Բ.-ն որպես հետախուզվող 18.03.2010թ-ին ձերբակալվել է <Զվարթնոց> օդանավակայանում և բերման է ենթարկվել Դիլիջանի բաժին և հետո տեղափոխվել է ՁՊՎ, բայց կրկին անգամ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու միջնորդությունը քննիչի կողմից դատարան է ներկայացվել 23.03.2010թ-ին, որն էլ դատարանի կողմից բավարարվել է: Նշվածի վերաբերյալ ամենակարևոր հանգամանքը կայանում է նրանում, որ խափանման միջոցը կիրառվել է մոտ 5 օր հետո:

ՀՀ ոստիկանության մեկնաբանությունը.

Ս.Բ-ն <Զվարթնոց> օ/կ 18.03.2010թ-ին ձերբակալվել  և բերման է ենթարկվել ոստիկանության Դիլիջանի բաժին: ՀՀ ոստիկանության Դիլիջանի բաժնի պրոֆիլակտիկայի բաժանմունքի բաժնի պետ Գ.Հակոբյանը 23.03.2010թ-ին սահմանված կարգով միջնորդություն է ներկայացրել Տավուշի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարան Ս. Բ-ի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը վերահաստատելու մասին: 2010 թ. մարտի 23-ին Տավուշի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանը վերահաստատել է Ս. Բ-ի նկատմամբ ընտրված կալանքը  որպես խափանման միջոց և նույն օրը նա տեղափոխվել է <Վանաձոր>ՔԿՀ:

Ս.Բ-ն ձերբակալվել է 18.03.2010 թ-ին, սակայն մարտի 20 և 21 –ը շաբաթ և կիրակի լինելու պատճառով կալանքի որոշումը կայացվել է 23.03.2010 թ-ին: Մատի 19-ին վարույթն իրականացնող մարմինը զբաղված է եղել Ս.Բ-ի վերաբերյալ նյութեր նախապատրաստելով: Ընդհանուր առմամբ Ս.Բ-ն ոստիկանության Դիլիջանի բաժնի ՁՊՎ-ում մնացել է 111  ժամ կամ 4,5 օր, այնինչ կարող էր պահվել 6 օր և այդ ընթացքում 5 անգամ հրավիրված շտապ օգնության կողմից ցույց է տրվել բուժօգնություն, ինչի մասին ՁՊՎ-ի թիվ 12 գրանցամատյանում առկա են համապատասխան գրառումները:

Պարզաբանում.

ՀՀ ոստիկանության կողմից անհասկանալի ձևով ներկայացվել է, որ Ս.Բ-ին ՁՊՎ-ում պահելու 111 ժամը նորմալ է և բխում է ՀՀ օրենսդրության պահանջներից, որի դեպքում նորմալ է համարվում 72 ժամը և այդ 72 ժամվա ընթացքում պետք է կիրառվի խափանման միջոց, այլ ոչ թե 111–ժամվա ընթացքում: Ուշադրություն դարձնենք ևս մեկ հանգամանքի, որ ՀՀ ոստիկանության կողմից նշվում է, որ մարտի 20 և 21–ը եղել են շաբաթ և կիրակի օրեր և խափանման միջոցը ներկայացվել և ընտրվել է մարտի 23-ին, որով ոստիկանությունը հասարակությանը փորձել է ապակողմնորոշել: Տեղեկացնում ենք, որ  ՀՀ բոլոր դատարանները 24 ժամ ունեն հերթապահություն, որը խոչընդոտ չի կարող հանդիսանալ: Անհասկանալի պատճառներով անդրադարձ չի կատարվել մարտի 22-ին և այս ամենը թույլ է տալիս ենթադրել, որ այս ամբողջ գործողությունները կատարվել են միտումնավոր, որովհետև վերը նշված անձը պետք է մարտի 21-ին արդեն ազատ արձակված լիներ ՀՀ ոստիկանության Տավուշի ՄՎ Դիլիջանի բաժնի պետի կողմից`  ՀՀ կառավարության 05.03.2008թվ. թիվ 574-Ն որոշման 18-գլխի 188 կետի համաձայն <քննիչի կողմից ոչ համապատասխան միջոցառումներ կիրառելու պատճառով>: Միաժամանակ  խախտվել է ՀՀ սահմանադրության  16-րդ հոդվածը, ՀՀ քր. դատ. օր-ի 129 հոդ-ի 2-րդ կետը և ՄԻԵԿ-ի   5-րդ հոդվածը:

• 2245/26 գրության համաձայն, դիտորդական խմբի անդամների կողմից ներկայացվել է, որ ՀՀ ոստիկանության Արարատի ՄՎ Մասիսի ՁՊՎ-ում 2009թ-ից առկա ոչ մի թերություն չի վերացվել, որի մասին դիտորդական խումբը անդրադարձել է տարեկան հաշվետվության մեջ, որտեղ էլ ՀՀ ոստիկանության կողմից տրվել է մեկնաբանություն, որ բոլոր թերությունները վերացված են, բայց դիտորդական խումբը 13.06.2010թ.-ին արձանագրել էր, որ

ü      11 անձի համար ՁՊՎ-ն ունի երեք բաժակ և վեց գդալ

ü      Բուժ. վարչության կողմից տրամադրված  դեղորայքի ցանկից առկա էր 5 դեղ

ü      Ընդհանուր ՁՊՎ-ում բացակայում էր սպիտակեղենը, ավելացնենք, որ այցելության ժամանակ պահվում էր ձերբակալված, որին չէր տրամադրվել սպիտակեղեն

ü      Ընդհանուր ՁՊՎ-ում առկա չէին հիգիենայի պարագաներ

ü      Առաջին խուցը, ինչպես նախկինում, այնպես էլ ներկայումս գտնվում էր վարչական տարածքից դուրս և ավելացնենք, որ խուցը ամբողջովին կահավորված էր և օգտագործվում էր

ü      Ճաշասենյակը ինչպես նախկինում, այնպես էլ ներկայումս կահավորված չէր համապատասխան գույքով և գտնվում էր հակահիգիենիկ վիճակում

ü      Սանհանգույցի մասին խոսելն ավելորդ է, որովհետև վիճակը ավելի էր վատացել

ü      Քննչական սենյակի խափանված վարդակը վերանոնոգվելու փոխարեն, այն փակել էին A4 ձևաչափի թղթով

ü      Խոնավության արդյունքում քայքայվել է ընդհանուր ՁՊՎ-ն և ոչ մի աշխատանք կատարված չէ

ü      Գրառումները չեն կատարվում ըստ պատշաճի

Ավելացնենք, որ առկա թերությունները կարելի է շատ երկար թվարկել:

ՀՀ ոստիկանության մեկնաբանությունը.

ՁՊՎ-ն բաղկացած է 5 խցերից, որից 4-ը գտնվում են ռեժիմային գոտում, իսկ վարչական կալանքի համար նախատեսված խուցը ռեժիմային գոտուց դուրս, որը չի գործում վարչական կալանքը վերացնելուց հետո: Հարկ ենք համարում նշել, որ 2010 թ-ի 6 ամիսների ընթացքում ՁՊՎ-ում ընդհանուր առմամբ պահվել են 62 անձինք և ՁՊՎ-ում գործող 2 տեղանոց 4 խցերի հնարավորությունները լիարժեքորեն բավարարում են նշված  քանակությամբ անձանց պահելու համար, ուստի դիտորդական խմբի այն պնդումը, որ ռեժիմային գոտուց դուրս գտնվող խուցը շահագործվում է, զուրկ է հիմնավորումից և չի համապատասխանում իրականությանը:

Ոստիկանության Մասիսի բաժնի ՁՊՎ–ում թերություններ չեն հայտնաբերվել նաև 2010թ. մայիսի 10-ից 20-ը դիտորդական առաքելությամբ Հայաստան ժամանած <Խոշտանգումների և անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի կանխարգելման Եվրոպական կոմիտեի <CPT> անդամները: ՀՀ ոստիկանության հետազոտությունների և CPT-ի դրական գնահատականի համաձայն ոստիկանությունը ներկայացրել է իր մեկնաբանությունները: Այնուհանդերձ 24.06.2010 թ. թիվ 2245/26 գրությամբ դիտորդական խումբը խախտելով էթիկայի նորմերը ՀՀ ոստիկանության մեկնաբանությունները որակել է որպես իրականությանը չհամապատասխանող: Դիտորդական խմբի անաչառության մեջ համոզվելու համար 2010 թ. հուլիսի 6-ին հանձնաժողովային կարգով մեկ անգամ ևս հետազոտվել է ոստիկանության Մասիսի բաժնի ՁՊՎ-ն, որի արդյունքում պարզվել է.

ü      սննդի տաքացման սենյակում առկա է էլ. տաքացուցիչ, 16 գդալ, 8 բաժակ, 12 ափսե

ü      առկա է 16 կոմպլեկտ  մաքուր սպիտակեղեն

ü      սանհանգույցը գտնվում է սանիտարահիգիենիկ վիճակում, առկա  է զուգարանի թուղթ և ձեռքի օճառ

ü      քննչական սենյակի վարդակը գործում է և թղթով փակված չէ

ü      ՁՊՎ-ում առկա է 25 անուն ժամկետային դեղորայք

ü      Ոստիկանության Մասիսի բաժնի շենքի բարձր խոնավության պատճառով ՁՊՎ-ի պատերը տեղ-տեղ քայքայվել են, որը ՁՊՎ-ի հետագա շահագործումը դադարեցնելու պատճառ չեն կարող հանդիսանալ

Այսպիսով ոստիկանության Մասիսի բաժնի ՁՊՎ-ում խմբի 4 անդամների կողմից իրականությանը չհամապատասխանող դիտարկմանը իրենց ստորագրություններով միացել են նաև խմբի մյուս 4 անդամները և ամբողջ խումբը ՀՀ ոստիկանությանը մեղադրել է իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ հրապարակելու մեջ, որը իրավասությունների սահմանազանցում է, քանի որ ՀՀ ոստիկանության պետի 14.01.2005թ-ի թիվ 1-Ն հրամանով դիտորդական խմբին նման իրավունք վերապահված չէ:

Խմբի անդամների բարոյական բարձր որակների և անաչառության մասին չի վկայում նաև այն հանգամանքը, որ արձանագրությունները ստորագրման են տրվում ՁՊՎ-ի հերթապահ ոստիկանին, որը լիազորված չէ դրանք ստորագրելու համար: Փաստորեն, ինչպես ոստիկանության Վայքի բաժնի ՁՊՎ-ի դեպքում` ժամը 12⁵⁰–ը ժամը 19⁰⁰ ներկայացնելը, այնպես էլ ոստիկանության Մասիսի բաժնի ՁՊՎ-ի դեպքում դիտորդական խումբը չի դրսևորել բարձր բարոյականություն և անաչառություն, որով խախտել է ՀՀ ոստիկանության պետի 14.01.2005թ. թիվ 1-Ն հրամանը և էթիկայի կանոնները, միաժամանակ գերազանցելով իր իրավասությունները  ՀՀ ոստիկանությանը հանիրավի մեղադրել է իրականությանը չհամապատասխանող մեկնաբանություններ հրապարակելու մեջ:

Պարզաբանում.

Նշվածի վերաբերյալ տեղեկացնում ենք, որ դիտորդական խմբի կողմից կազմվել է արձանագրություն և բոլոր նշված թերություններին ծանոթացել է պատասխանատու ոստիկանը և հաստատել է իր ստորագրությամբ  և ավելին, ավելացնենք, որ առկա են համապատասխան լուսանկարներ արձանագրած թերությունների վերաբերյալ իսկ ինչ վերաբերվում է վարչական խցին, տեղեկացնենք, որ վարչական խուցը եղել է ամբողջովին կահավորված և առկա էր անձնական իրերի դարակ, մահճակալ, անկողնային պարագաներ:

Դիտորդական խմբի համար այս երեք մարզերում արձանագրած թերությունների վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության կողմից տրված մեկնաբանությունները շատ մտահոգիչ են: Ոստիկանությունը համապատասխան միջոցառումներ  ձեռնարկելու և  հետագա նմանատիպ խախտումները կանխելու և նշված գործողություննեը կատարող անձանց պատժելու փոխարեն, կասկածի տակ է դնում դիտորդական խմբի անդամների բարոյականությունը և անաչառությունը:

Ներքոստորագրյալ Հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներս, ՀՀ ոստիկանությունից  պահանջում ենք համապատասխան միջոցառումներ ձեռնարկել վերոնշված խախտումները շտկելու և համապատասխան խախտումներ կատարողներին պատժելու վերաբերյալ:

1. <Մարդու Իրավունքների Պաշտպանության Երևանյան Կենտրոն>-Հ.Կ

Սուրեն Իսկանդարյան

1. <Հայաստանի Հելսինկյան Կոմիտե>-Հ.Կ

 Ավետիք Իշխանյան

1. <Քաղաքացիական Հասարակության ինստիտուտ>-ՀԿ

Արման Դանիելյան

1. <Իրավունքների Պաշտպանության Միջազգային Վարչություն>-Հ.Կ

Արայիկ Հարությունյան

1. <Հելսինկյան Քաղաքացիական Ասամբլիայի Վանաձորի գրասենյակ>-Հ.Կ

 Արթուր Սակունց

1. <Ժողովրդավարական Նախաձեռնությունների Երիտասարդական Կենտրոն>- Հ.Կ.

 Էդմոն Մարուքյան

1. <Ա.Դ. Սախարովի անվան Մարդու Իրավունքների Պաշտպանության Հայկական Կենտրոն>-Հ.Կ.

Լևոն Ներսիսյան

1. <Օրենք և Իրավապաշտպանություն>- Հ.Կ

Գրիգոր Առուստամյան

1. <Հայոց հաղթական ուղի>-Հ.Կ

Ավետիս Քալաշյան

10.  <Ճապոնական –Կենտրոն> գիտա –մշակութային-Հ.Կ.

 Միքայել Բաղդասարյան

11.   <Գրիքոր Մագիստրոսի անվան բժիշկների միաբանություն>-Հ.Կ.

  Լաուրա  Գասպարյան